3-2-1 yedekleme yaklaşımı işletmeler için ne anlama gelir?

3-2-1 kuralı en basit haliyle üretim verisi dahil en az üç kopya, iki farklı depolama ortamı veya hata alanı ve bunlardan en az birinin ayrı bir konumda tutulması fikrine dayanır. Amaç, tek bir arıza veya yanlış işlemin bütün kopyaları aynı anda ortadan kaldırmasını zorlaştırmaktır.

Burada sayıların kendisinden çok neyi ayırmaya çalıştığımız önemli. Ana dosya sunucusu, aynı sunucudaki ikinci disk ve yine aynı yönetici hesabıyla erişilen bir NAS üzerinde üç kopya bulunabilir. Kağıt üzerinde sayı üçtür ama güç, ağ, oda veya yönetici hesabı gibi ortak bağımlılıklar yüzünden aynı olay üçünü de etkileyebilir.

Bulut hizmetlerinde de benzer durum var. 'Bulutta duruyor' demek otomatik olarak bağımsız bir yedek olduğu anlamına gelmez. Kopyanın hangi hesapla yönetildiği, kimlerin silebildiği, ne kadar süre tutulduğu ve üretim ortamıyla hangi bağımlılıkları paylaştığı ayrıca düşünülmelidir.

Her veriyi aynı sıklıkta ve aynı yöntemle yedeklemek zorunda değiliz. Birkaç yıldır değişmeyen bir arşiv klasörüyle gün boyunca işlem gören muhasebe veritabanının kayıp toleransı aynı değildir. Bu yüzden önce hangi işin hangi veriye bağlı olduğunu görmek gerekir.

Burada iki ayrı süre konuşulur. Birincisi, olay olduğunda en fazla ne kadar yeni veriyi kaybetmeyi kabul edebileceğimizdir. İkincisi ise sistemin ne kadar süre içinde tekrar kullanılabilir hale gelmesi gerektiğidir. Saatte bir değişen bir sistem için gece alınan tek kopya teknik olarak yedektir ama işletmenin kabul edebileceğinden fazla veri kaybına yol açabilir.

Aynı şekilde yalnızca dosyayı geri getirmek bazı sistemlerde yeterli olmaz. Uygulama veritabanı, kullanıcı hesabı, lisans, sertifika veya belirli bir yapılandırma olmadan açılmıyorsa bunlar da geri dönüş planının parçasıdır.

Fidye yazılımı yalnızca üretim dosyalarını hedeflemek zorunda değildir. Saldırgan yönetici hesabını ele geçirmişse erişebildiği çevrim içi yedekleri de silebilir veya şifreleyebilir. Bu nedenle en az bir kopyanın aynı yetki zincirinden kolayca etkilenmemesi ciddi fark yaratır.

Bu ayrım farklı bir yönetici hesabı, çevrim dışı kopya, başka bir güvenlik sınırı veya belirli süre silinemeyen değiştirilemez depolama gibi yöntemlerle sağlanabilir. Hangi yöntemin mantıklı olduğu kullanılan sistem ve geri dönüş ihtiyacına göre değişir.

Değiştirilemezlik de tek başına sihirli çözüm değildir. Yanlış saklama süresi seçilmişse kapasite hızla dolabilir. Anahtarlar kaybolursa geri dönüş yapılamayabilir. Yetkili silme ve acil durum prosedürü düşünülmemişse koruma mekanizması operasyonel bir soruna dönüşebilir.

Senkronizasyonun görevi dosyanın farklı cihazlarda güncel kalmasını sağlamaktır. Bu çok kullanışlıdır ama yanlış silinen veya şifrelenen bir dosyanın değişikliği de diğer cihazlara yayılabilir. Dolayısıyla senkronizasyon ile bağımsız yedek aynı şey değildir.

OneDrive, SharePoint, Google Drive veya benzeri hizmetlerde sürüm geçmişi ve geri dönüş özellikleri önemli bir güvenlik ağı sağlayabilir. Yine de ne kadar süre geçmiş sürüm tutulduğu, toplu geri dönüşün nasıl yapıldığı ve olay sırasında hesabın kendisine erişilip erişilemeyeceği bilinmelidir.

SaaS sağlayıcısının altyapıyı yedekli ve yüksek erişilebilir çalıştırması da işletmenin her geri dönüş ihtiyacını otomatik olarak karşılamaz. Kullanıcının yanlışlıkla sildiği veri, kötüye kullanılan bir hesap veya işletmeye özel uzun saklama gereksinimi farklı bir konudur.

Yedekleme ekranında yeşil bir 'başarılı' sonucu görmek güzel ama bu sadece işlemin bir kısmını doğrular. Asıl soru, ihtiyaç olduğunda doğru veriyi gerçekten geri alıp alamadığımızdır.

Basit bir dosya geri yüklemesi bazı riskleri gösterir. Fakat iş kritik bir veritabanına, posta kutusuna veya bütün bir uygulama zincirine bağlıysa test de buna yaklaşmalıdır. Gerekli parolanın bilinmediği, şifreleme anahtarının kayıp olduğu veya uygulamanın bağımlı olduğu başka sistemin yedeklenmediği ancak geri dönüş sırasında fark edilmemeli.

Testlerin sonucu da kaydedilmelidir. Ne geri yüklendi, ne kadar sürdü, nerede sorun çıktı ve bir sonraki testten önce ne düzeltilmesi gerekiyor? Böylece yedekleme sadece çalışan bir yazılım olmaktan çıkıp gerçekten kullanılabilir bir geri dönüş planına dönüşür.